• Dr. Albert Schweizerweg

    Hans G. Smit
  • Grenspaal nr. 9

    Hans G. Smit

Langs oude grenzen en nieuwe wegen

07-01-2019, 20:36 | Lezersnieuws | Hans G.

De grenzen van Baarn zijn door de eeuwen heen vaak omstreden geweest mede omdat de Baarnse grens deels samenviel met de grens tussen Holland en Utrecht.

De Dr. Albert Schweitzerweg, het fietspad dat vanaf Kievitsdal naar het noorden loopt en in feite het verlengde is van de Goyergracht, was en is zo’n grens. Langs deze weg staan nog enkele palen, zogenaamde Leopalen waarop aan de ene kant het wapen van Utrecht staat en aan de andere kant dat van Holland (de leeuw). Door weersinvloeden blijken de westzijde van de palen waar het Hollandse wapen op staat minder goed bewaard dan de oostzijde. Op de foto staat paal nummer 9, die uit 1730 stamt; daarvoor waren de palen van hout. Van de oorspronkelijk 22 geplaatste hardstenen palen zijn er nu nog 14 over.

De grens tussen Holland en Utrecht is voor het eerst vastgesteld in 1351. Toen werd in Eemnes de Leeuwenpaal of Leopaal geplaatst die gericht was op de meer dan 100m hoge Domtoren in Utrecht die toen enkele decennia in aanbouw was en uiteindelijk in 1382 werd voltooid. De vaststelling van deze grenzen heeft tot veel geruzie en juridische strijd geleid en is uiteindelijk in 1535 beslist door de Geheime Raad in Brussel onder Karel V (kennelijk had ook toen Brussel al het nodige in de melk te brokkelen). Maar de grensconflicten met name bij De Vuursche bleken nog niet voorbij. Pas in 1719 werd de definitieve grens vastgesteld.

De Roeterswal, nu nauwelijks meer zichtbaar in het bos, werd uiteindelijk voor dit deel de grens. Deze wal loopt zo’n 100 m ten oosten van de huidige provinciegrens bij de Dr. Albert Schweizerweg. (Voor meer informatie zie: Jaap Groenevelt, “De oostgrens van het Gooi: de geschiedenis van de verschillende grensvlakken”; 2006  en “Grenspalen tussen Noord-Holland en Utrecht” van  Gooi en Vechtstreek, 2016).